(ENGLISH BELOW)
In de negende maand van de islamitische maankalender wordt tussen fajr (zonsopkomst) en maghrib (zonsondergang) door moslims wereldwijd traditioneel gevast. Vasten wordt gezien als een manier om zelfdiscipline te leren, de ziel te zuiveren en Allah te danken. In 2026 begint ramadan (afhankelijk van waar je woont op deze planeet) op 17 februari en duurt de vastenmaand tot om en nabij 19 maart. De traditionele vastenperiode wordt afgesloten met het Suikerfeest (Eid ul-Fitr).
Haa’idh?
Menstruerende vrouwen (haa’idh) hoeven tijdens ramadan niet te vasten. Zij moeten de gemiste vastendagen wel inhalen. Dat geldt niet voor de gemiste gebeden, aangezien deze vijf keer per dag plaatsvinden en het vasten slechts één keer per jaar is. Wie de gemiste dagen wil inhalen, moet er absoluut zeker van zijn dat de menstruatie ’s nachts is gestopt. Alleen dan mag je de volgende dag met vasten beginnen. Als de menstruatie overdag stopt, mag je pas een dag later beginnen.
Waarom mag je tijdens je menstruatie eigenlijk niet vasten, bidden of de gebedsruimte van een moskee betreden? Ook in Nederlandse moskeeën kom je waarschuwingsbordjes tegen die daaraan helpen herinneren. Het antwoord ligt voor de hand: binnen de islam word je tijdens je maandelijkse bloeding als onrein beschouwd. Vandaar ook het rituele en reinigende bad (Ghusl genaamd) aan het eind van de menstruatieperiode. Moskeeën zijn niet de enige plek waar speciale regels gelden. Ook op islamitische scholen moeten meiden zich aan bijzondere regels houden. Het identiteitsbeleid van een Haagse groep islamitische basisscholen schrijft bijvoorbeeld voor dat meisjes hun menstruatie aan een vrouwelijke leerkracht moeten melden. Naar aanleiding van een artikel van Steilberg & Metin over deze kwestie zijn inmiddels kamervragen gesteld.
Ramadan menstruatiestudies
De regels die vrouwen tijdens hun regels (Vlaams voor ‘menstruatie’) van religieuze plichten ontheffen, zijn er ook om gezondheidsredenen. Niet zonder reden. Als je last hebt van hevige en pijnlijke bloedingen liggen ijzertekort en dus vermoeidheid op de loer. Vasten doet je gezondheid dan geen goed. Onderzoek bevestigt dat. In 2013 verscheen in het Iraanse Journal of Reproductive Medicine een studie waarvoor de cycli van 80 studentes in kaart waren gebracht. Onderzoekers ontdekten dat menstruatiestoornissen als een onregelmatige menstruatie, een korte cyclus en hevig menstrueel bloedverlies vaker voorkomen tijdens de vastenmaand. Vooral bij vrouwen die langer dan 15 dagen niet aten en dronken tussen zonsopgang en zondondergang.
Voor een andere studie, in 2017 gepubliceerd in het Middle East Fertility Journal, werd de relatie tussen menstruatieveranderingen en vasten tijdens de ramadan bij 85 vrouwelijke studenten onderzocht. Ook deze studie liet zien dat het menstruatiepatroon inderdaad veranderde; met name als het ging om de hoeveelheid bloedverlies. Volgens de onderzoekers zou dat niet alleen te maken hebben met een ander voedingspatroon, maar ook met een ander slaappatroon. Tijdens ramadan wordt na zonsondergang uitgebreid gegeten. Hoe dichter je bij de langste dag komt, hoe later die zonsondergang is en hoe later je naar bed gaat.
Gewoon blijven eten en drinken
Niet alleen menstruerende vrouwen moeten zich om gezondheidsreden onthouden van vasten. Ook kinderen, zwangere vrouwen, vrouwen die borstvoeding geven, ouderen en zieken mogen tijdens de ramadan gewoon blijven eten. Zij worden wel aangemoedigd om hun geloof op een andere manier te belijden. Bijvoorbeeld door middel van dhikr (lofprijzingen als ‘Allahu Akbar‘, ‘Alhamdulillah‘ en ‘Subhanallah’ 33 keer herhalen; behalve gebedssnoeren zijn er ook apps waarmee je dit kunt bijhouden). Of door vrijwilligerswerk.
Menstruerende vrouwen (en hun echtgenoten) moeten zich binnen de islam aan meer regels houden. Zo is seks tijdens de menstruatie een no-go. Elkaar omhelzen, kussen en aanraken (buiten de genitale zone) mag wel. In sommige moslimgemeenschappen wordt tampongebruik ontmoedigd. Dit is eerder een cultureel dan een religieus iets en heeft te maken met het taboe op seks voor het huwelijk. Uit angst het maagdenvlies te beschadigen, gebruiken moslima-meisjes liever maandverband. Met bloed bevlekte lakens na de huwelijksnacht worden gezien als een bewijs van maagdelijkheid. Ten onrechte trouwens.
Kansberekening
Terug naar het vasten. Overdag iets eten of drinken tijdens ramadan is het equivalent van keihard ‘ik ben ongesteld!’ schreeuwen in een openbare ruimte; daarom doen moslima’s dit vaak stiekem, zegt Hanan Issa in haar blog op The Express Tribune. Op Patheos.com beschrijft Rana S. hoe enorm vervelend het is als je tijdens je menstruatie door een neef/broer/buurman/vage kennis wordt aangesproken op het feit dat je eet of drinkt. Er wordt al gauw gedacht dat je smokkelt. Nog eens extra als je een hoofddoek draagt. Na wat ongemakkelijke voorvallen gooit ze het nu over een andere boeg: ze vertelt luid en duidelijk wat de reden voor haar vasten-break is.
Meestal neemt het gesprek dan een ongemakkelijke wending. Voor de vraagsteller dan. Die vraagsteller zou ook beter moeten weten. De kans dat je als moslima in de vruchtbare leeftijd het vasten moet onderbreken, is natuurlijk groot. Heel Erg Groot. Kwestie van wiskunde. De ramadan duurt 29 tot 30 dagen en de complete menstruatiecyclus beslaat gemiddeld 28 dagen; daarvan ben je er zo’n 5 ongesteld. Tijdens een vakantie word je ook altijd ongesteld. Een kwestie van kansberekening.
Voor wie door de speciale dagen het bos niet meer ziet: Apple heeft inmiddels een speciale Period Tracker voor ramadan gelanceerd. Lees hier meer over de voors en tegens van menstruatieapps.
Photo by Irene Strong on Unsplash
LAATSTE UPDATE: 25-3-2026
Meer over menstruatie + religie:
Jodendom
Boeddhisme
Hindoeïsme
Ten strengste verboden
Wel/lniet naar de kerk
Foto: Shutterstock.
Period! is een onafhankelijk, online magazine over menstruatiecultuur. De informatie op Period! vervangt geen medisch consult. Raadpleeg bij medische klachten altijd een arts. In redactionele artikelen kom je soms affiliatielinks tegen. Gesponsorde samenwerkingen vind je in de categorie Spotlight. Heb je vragen? Kijk dan even op onze contactpagina.
Haa’idh? During Ramadan menstruating women have to adhere to specific rules. This is what you need to know (muslim or not). The Ramadan is the ninth month of the Islamic calendar, when Muslims worldwide traditionally fast between sunrise and sunset. Not eating and drinking during the daytime is seen as a way to learn self-discipline, clean the soul and thank Allah. In 2025, Ramadan will start around February 28. It will end around March 30 (depending on where you live) with the celebration of Eid ul-Fitr.
Fasting rules
Menstruating women (haa’idh) are not allowed to fast during Ramadan. They have to make up for the missed days of fasting, but not for the missed prayers (as these occur five times a day and the fasting only happens once a year). Women who want to make up for the missed days, first have to be absolutely certain that their bleeding has stopped at night. Only then they can start abstaining from food and drink the next day. If the period stops during daytime, the woman should still eat and drink normally that day and begin fasting the day after.
Menstruating women (and their husbands) have to adhere to more rules in Islam; sexual intercourse, for example, is forbidden during the monthly period. Hugging, kissing or touching outside the genital area is still permitted (in pre-corona times). In some Muslim societies, women are discouraged from using tampons. This is a cultural thing rather than a religious one and has to do with the taboo on premarital sex. Bloodstained sheets are (wrongly) considered a proof of virginity. Fearing inserting a tampon will break their hymen, girls rather use menstrual pads.
Other options: doing dhikr, using prayer beads, volunteering
So why can’t you fast, pray or enter a mosque on your period? In Islam, which has a strict hygiene regime, menstruating women are considered ritually impure for the duration of their bleeding. Afterwards they have to do a full body ceremonial wash, called a Ghusl. Another point of view is that menstruation temporarily releases women from their religious duties. Especially when suffering from heavy, painful periods, with low iron levels and fatigue, it’s important to nurture and nourish your body. Not only menstruating women have to abstain from fasting. Also small children, pregnant women, nursing mothers, the elderly and the sick should keep on eating during Ramadan.
Ramadan is about more than just fasting. Instead of praying and fasting, menstruating women are encouraged to participate in a different way. For examply by doing dhikr (repeating ‘Allahu Akbar‘, ‘Alhamdulillah‘, and ‘Subhanallah‘ 33 times each), using prayer beads or volunteering. Seeing as eating during daytime while all others don’t is the equivalent to screaming ‘I’m on my period!’, some women hide the fact they aren’t fasting. Not the Whelsh-Arab Hanan Issa – read her story on The Express Tribune. And on Patheos.com, Rana S. explains why she doesn’t hide the fact that she’s on her period during Ramadan anymore.
Ramadan menstruation studies
Back in 2013, a study into the effects of Ramadan fasting on menstrual cycles was published in the Iranian Journal of Reproductive Medicine. For this study, data on the cycles of 80 female college students was analysed from three months before until three months after Ramadan. Researchers found that menstrual abnormalities such as oligomenorrhea (infrequent menstruation), polymenorrhea (cycles with intervals of 25 days or fewer), and hypermenorrhea (menstruation with heavy or prolonged bleeding) increased during Ramadan, especially in participants who had fasted for more than 15 days.
Also this study from 2017, which was published in the Middle East Fertility Journal looked into the relation between Ramadan fasting and menstrual changes among teenagers. Here, data about the menstrual cycle of 85 female students was collected over a period of four consecutive months. This study showed there were changes in the menstrual cycle during Ramadan fasting, especially in menstrual blood volume. Researchers believe these changes have to do with the change of both dietary and sleep pattern during this month.
Good to know: there’s of course a big chance you need to break your fasting routine during Ramadan because of your menstruation. Ramadan lasts 29 to 30 days whereas the average menstrual cycle lasts 28 days, of which you spend about 5 being on your period.
