Hoe ga je om met menstruatieproblemen op het werk? Daar wordt steeds meer onderzoek naar gedaan. Bijvoorbeeld door arbeids- en organisatiepsycholoog Alexandra (Sasha) Cook (UvA) die zich richt op de impact van chronische, medische aandoeningen op het werk. Zij verdiepte zich eerder in de impact van endometriose op werk en naar doorwerken met menstruatiepijn.

Over dat laatste onderwerp gaat ook de studie Workplace Menstrual Pain Disclosure and Presenteeism: Individual, Relational, and Organizational Factors van Cook en Theresa Tschauko (Klagenfurt University, Oostenrijk), waaraan ook Alexander Zill (Mittweida University of Applied Sciences, Duitsland) en (voormalig) masterstudenten Mascha Scheerer*en Dorci Kiss van de UvA meewerkten. In deze studie werd de relatie onderzocht tussen individuele én werkgerelateerde factoren die leiden tot presenteïsme (doorwerken terwijl je klachten hebt) bij werkenden met menstruatiepijn. Wat bepaalt of je openheid van zaken kunt of durft te geven? Helpt een diagnose? In hoeverre speelt de leidinggevende een rol? Theresa Tschauko schreef er onderstaand artikel over.

– DOOR THERESA TSCHAUKO –

Veel vrouwen kennen het gevoel. Je menstrueert hevig, je kunt de dag alleen maar doorkomen als je voorovergebogen zit, en toch stapelt het werk zich op. Wat doe je dan? Je ziek melden en thuisblijven? Of je volstoppen met pijnstillers en jezelf toch naar kantoor slepen? Dit ‘toch naar je werk gaan terwijl je je niet lekker voelt’ heeft een technische naam: presenteïsme. Het is het tegenovergestelde van absentisme; vrij nemen van werk en thuisblijven vanwege je symptomen. Onderzoek toont aan dat presenteïsme vaak meer kwaad dan goed doet, omdat je niet goed functioneert en ook niet goed herstelt. En als dit door menstruatiepijn komt, praat bijna niemand erover.

Wat bepaalt of je doorwerkt? 

Precies daar begon ons onderzoeksteam mee: wat bepaalt of we doorwerken met menstruatiepijn of juist vrijaf nemen? Om dat te achterhalen, hebben we bijna driehonderd werkende vrouwen ondervraagd, drie maal over een periode van enkele maanden. We waren niet alleen geïnteresseerd in de vraag of iemand open is over haar pijn, maar ook in de vraag aan wie ze zich openstelt: aan de leidinggevende of haar collega’s? En welke rol speelt iemands eigen houding hierbij, bijvoorbeeld door het idee dat menstruatie een privéaangelegenheid is waarover je niets deelt. Al helemaal niet op je werk? Dit zijn de zaken die we onderzochten.

Drie bevindingen sprongen eruit. Ten eerste, de diagnose. Vrouwen met een medische diagnose als endometriose zijn minder geneigd om door te bijten. Een mogelijke verklaring hiervoor is dat een diagnose het gevoel geeft dat de pijn ‘echt’ is en dus legitiem is. Je hoeft niet op je tanden te bijten als je een medische aandoening hebt; je mag jezelf ziekmelden of vrij nemen. Ten tweede, het gesprek met de leidinggevende.

Vrouwen die met hun leidinggevende over hun symptomen kunnen praten, blijven eerder thuis als ze veel pijn hebben. Dat was de duidelijkste bevinding die uit ons onderzoek naar voren kwam. Bij collega’s maakte het overigens geen verschil: of er nu wel of niet met hen werd gepraat over menstruatieklachten, dat veranderde de beslissing niet. Ten derde, en dit verraste ons als onderzoekers: vrouwen die zich sterk verbonden voelen met hun team, zijn eerder geneigd om door te blijven werken. Ook al hebben zij pijn. Waarschijnlijk uit verantwoordelijkheidsgevoel richting collega’s; omdat men het team niet in de steek wil laten.

De leidinggevende lijkt verschil te kunnen maken 

In hoeverre speelt iemands persoonlijke houding een rol? Degenen die menstruatie puur als een privéaangelegenheid beschouwen, praten hier vanzelfsprekend minder over, zowel met hun leidinggevende als met hun collega’s. Wat de resultaten laten zien is dat het dus niet alleen de mate van pijn is die bepaalt of mensen met menstruatieklachten doorbijten of thuisblijven, maar de mate waarin zij hierover kunnen en willen praten. De persoon die hier het verschil kan maken, lijkt de leidinggevende. Een werkplek waar de zin ‘ik heb vandaag echt een zware dag’ volkomen normaal is, zou waarschijnlijk veel mensen op de werkplek helpen. Vooral de mensen die menstrueren.

* Mascha Scheerer onderzocht voor haar master Human Resource and Career Management aan de Universiteit van Amsterdam waarom vrouwen met hevige menstruatiepijn (dysmenorroe) doorwerken en niet spreken over hun klachten op het werk. Haar thesis werd genomineerd voor de David van Lennep Scriptieprijs 2026.

Bronnen & referenties:

• Zill, Alexander & Cook, Alexandra. (2025). Arbeiten mit Endometriose – Arbeitsbedingungen und Arbeitsauswirkungen. ASU Arbeitsmedizin Sozialmedizin Umweltmedizin. 2025. 446-449. 10.17147/asu-1-464312.
• Cook, Alexandra & Hoek, Robin. (2023). Period Pain Presenteeism: Investigating Correlates of Working While Experiencing Dysmenorrhea. Academy of Management Proceedings. 2023. 10.5465/AMPROC.2023.13890abstract

Openingsbeeld: Shutterstock.

Period! is een onafhankelijk, online magazine over menstruatiecultuur. De informatie op Period! vervangt geen medisch consult. Raadpleeg bij medische klachten altijd een arts. In redactionele artikelen kom je soms affiliatielinks tegen. Gesponsorde samenwerkingen vind je in de categorie Spotlight. Heb je vragen? Kijk dan even op onze contactpagina.