– DOOR HANNELORE COPPENS –
Als 18-jarige weet je verrassend weinig over menstruatie, en al helemaal niet over de duurzame kant ervan. Toch gebruiken we in ons leven gemiddeld meer dan 11.000 kilo aan wegwerpproducten. Die eindigen op de vuilnisbelt, met een flinke impact op het milieu en op ons lichaam.
En zo zat ik op vrijdag 12 september in Amsterdam, en volgde ik een training van MENSY – Menstruation Empowerment Sustainability – samen met een groep jonge changemakers die, net als ik, het verschil willen maken.
Herkenning & erkenning
De training begon rustig: stoelen naast elkaar, een projector met een presentatie, een theetje naast je stoel. Maar toen kwam de eerste opdracht: hoe ziet menstruatie eruit? De een vertelde over haar christelijke school, waar de geslachtsdelen in biologieboeken werden doorgekrast. Een ander deelde haar ervaring met de pil, hormonen en een compleet onregelmatige cyclus. Verhalen over uitslag, eetpatronen, PMS, PCOS en endometriose kwamen allemaal voorbij. Juist daarin vonden mensen herkenning en erkenning. Het is echt fijn om er samen over te praten.
En toen dacht ik zelf terug: wij kregen op school eigenlijk ook nauwelijks onderwijs over ongesteldheid. Hoe raar is dat? De helft van de klas menstrueert toch. Gelukkig had ik mijn familie, die mij met ervaring, boeken en Dokter Corrie de basics leerden. Maar stel je voor dat ik die niet had gehad?
Een groene rode draad
Wat ik niet wist: menstruatie en duurzaamheid zijn super verbonden. We leerden over:
- Body burden: hoeveel schadelijke stoffen je ongemerkt binnenkrijgt via wegwerpproducten.
- Period poverty: meisjes die thuisblijven van school omdat ze geen producten kunnen betalen.
- Impact op ons milieu: miljoenen kilo’s afval wereldwijd.
- Te weinig wetenschappelijk onderzoek naar het vrouwenlichaam: best bizar, toch?
Tijdens de training kwamen vragen naar voren zoals: waarom staat er eigenlijk geen ingrediëntenlijst op verpakkingen? Hoe maken wij de switch naar duurzamere period producten in een single-use economy? Waarom doen we alsof ‘dat rode’ vies is, in plaats van gewoon: natuurlijk?
Train de trainer
Na de theorie gingen we zelf aan de slag. In groepjes van drie kregen we een hoofdstuk uit de MENSY-manual en gingen we er een mini-training van maken. Het idee: leren hoe je deze kennis zelf kunt doorgeven. Een soort ‘train de trainer’ dus.
Mijn groepje had het onderwerp: Hoor ik me zo te voelen? Ons doel: groep 8 voorbereiden op wat ze met menstruatiesymptomen moeten doen: bespreek het, ga naar de dokter als het niet goed voelt, niet wegstoppen. We bedachten interactieve vormen: hand opsteken bij klachten die echt een bezoek aan de dokter nodig hebben. Een korte komische sketch over: ga je ermee naar je moeder of toch naar de huisarts?
Andere groepjes waren ook supercreatief. Een groep liet ons ‘winkeltje’ spelen met period producten en een beperkt budget. Een andere deed een taboe Q&A, waarbij we als publiek onze persoonlijke ervaringen deelden.
En de boys dan?
Tijdens de nabespreking stelden we vragen die je als trainer tegenkomt:
- Vanaf welke leeftijd begin je met lesgeven?
- Hoe hou je de energie hoog en iedereen geïnteresseerd?
- Hoe blijf je period positive?
- En natuurlijk kwam ook de vraag aan de orde: en de boys dan?
Vaak wordt menstruatie gezien als een gesprek onder meiden, maar eigenlijk zou iedereen moeten weten hoe het werkt. Het gaat tenslotte om een onderdeel van de voortplanting en dat gaat toch iedereen aan? Juist door jongens en non-menstruators erbij te betrekken ontstaat begrip. Hoe eerder dat gebeurt, hoe veiliger en normaler het wordt om het over menstruatie te hebben. Deze discussies voelden luchtig, maar ook serieus. Zo leer je dat je als trainer niet de expert bent, maar de facilitator: iemand die een open en veilige ruimte creëert.
Womanhood
Wat me misschien nog wel het meest raakte, was het gevoel van womanhood. Voor het eerst in lange tijd voelde ik me echt verbonden met een groep meiden. Geen schaamte, geen taboes, maar herkenning, steun en kracht. Ik sprak met activisten die hun land moesten verlaten omdat ze zich als vrouw niet veilig voelden. En tegelijkertijd vertelden wij hier in Nederland over menstruatieschaamte, de period tax en de 24/7 cyclus waarin we moeten meedraaien alsof ons lichaam nooit anders functioneert.
Ik dacht eerlijk gezegd vaak: wat is het kut om vrouw te zijn. Menstruatiepijn, gedoe, beperkingen. Maar deze dag gaf me een ander perspectief: er zit ook kracht in. In elkaar begrijpen, elkaar steunen en samen taboes doorbreken.
Wat heb ik eraan gehad?
Na afloop vroeg ik mezelf af:
- Voel ik me comfortabeler met mijn menstruatie? Ja.
- Vind ik duurzame keuzes belangrijk, ben ik een ‘ecofeminist’? Jazeker.
- Ga ik zelf trainer worden? Nog niet, maar in de toekomst zeker.
Vanaf nu ga ik het vaker hebben over menstruatie en duurzaamheid. Met mensen van alle leeftijden én genders. En dat is precies de kracht van MENSY. Je hoeft niet meteen activist of trainer te zijn. Gewoon erover praten helpt echt al.
Over de auteur
Hannelore Coppens (18) heeft in Oegstgeest haar middelbare school afgerond met het International Baccalaureate, een internationaal VWO- diploma. Na tien jaar in Boedapest, Montreal en Singapore, waar ze samen woonde met haar ouders en twee broertjes, neemt ze nu een tussenjaar. Ze trekt de wereld in als skilerares en gaat als vrijwilliger Engelse les geven. Hiermee hoopt ze haar enthousiasme en ervaringen te delen en nieuwe culturen te leren kennen.
Het MENSY-project is een consortium van acht internationale organisaties die werkzaam zijn op feministisch en/of milieugebied, onder wie WECF (Women Engage for a Common Future), wordt gefinacierd vanuit het Erasmus+ programma Meer weten? Kijk op wecf.org/nl/mensy-project/
Ook voor Period! bloggen? Kijk hier.
Period! is een onafhankelijk, online magazine over de menstruatiecyclus. De informatie op Period! vervangt geen medisch consult. Raadpleeg bij medische klachten altijd een arts. In redactionele artikelen kom je soms affiliatielinks tegen. Gesponsorde samenwerkingen vind je in de categorie Spotlight. Heb je vragen? Kijk dan even op onze contactpagina.
