– DOOR FABIENNE HEDERIK –
Lange tijd stond ik nauwelijks stil bij de vraag hoe ik me op verschillende momenten in mijn cyclus voelde. Natuurlijk wist ik wanneer ik ongesteld moest worden. Ik herkende buikpijn, vermoeidheid of een korter lontje en wist dat hormonen invloed konden hebben op hoe ik me voelde. Maar veel verder dan dat ging mijn aandacht niet. Mijn cyclus was vooral iets wat zich iedere maand afspeelde terwijl mijn leven ondertussen gewoon doorging.
Mijn dagen werden bepaald door mijn agenda, mijn werk, mijn gezin en alles wat er geregeld moest worden. Of ik veel energie had of juist behoefte aan rust maakte voor die planning meestal weinig verschil. Ik was gewend om door te gaan.
Pas toen ik me door yoga en later ademwerk steeds meer ging verdiepen in lichaamsbewustzijn, begon ik anders naar mijn lichaam te kijken. Niet als iets wat vooral moest functioneren, maar als iets wat voortdurend verandert en waarop ik mijn aandacht kon richten. Mijn menstruatiecyclus werd daar vanzelf onderdeel van.
Niet iedere dag voelt hetzelfde
Wat voor mij veranderde, was in eerste instantie heel eenvoudig: ik begon beter op te merken hoe ik me voelde. Sommige dagen had ik veel energie en behoefte aan beweging, contact en nieuwe ideeën. Op andere momenten merkte ik dat ik sneller moe werd, minder behoefte had aan drukte of meer ruimte voor mezelf wilde. Rond mijn menstruatie kon mijn lichaam weer anders aanvoelen. Dat klinkt achteraf bijna vanzelfsprekend. Toch had ik jarenlang min of meer verwacht dat ik iedere dag op dezelfde manier moest kunnen functioneren.
Een volle agenda was een volle agenda. Werk moest gedaan worden. Thuis ging alles door. Als ik moe was, probeerde ik eerder mijn vermoeidheid te overwinnen dan te onderzoeken wat mijn lichaam op dat moment nodig had. Door meer aandacht te krijgen voor mijn cyclus begon ik te zien dat mijn energie niet altijd lineair verloopt. Dat betekent niet dat ik mijn leven tegenwoordig volledig rond mijn menstruatie plan. Dat is voor mij niet realistisch en ik denk ook niet dat iedere verandering in stemming, energie of behoefte automatisch aan de cyclus moet worden toegeschreven. Wel helpt het me om nieuwsgieriger te zijn naar veranderingen die ik ervaar.
Mijn cyclus werd informatie in plaats van ongemak
Er wordt veel geschreven over de verschillende fasen van de menstruatiecyclus en over mogelijke veranderingen in energie en stemming gedurende die cyclus. Tegelijkertijd zijn die ervaringen heel persoonlijk. Niet iedere vrouw voelt zich op dezelfde dag energiek, sociaal, creatief of juist naar binnen gekeerd. Ook factoren als slaap, stress, gezondheid en levensomstandigheden spelen mee.
Juist daarom werd het voor mij interessanter om minder te kijken naar hoe ik me volgens een bepaald schema zou moeten voelen en meer naar wat ik zelf daadwerkelijk ervoer. Wanneer ben ik moe? Wanneer heb ik behoefte aan beweging? Wanneer merk ik dat ik sneller overprikkeld raak? Wanneer verlang ik juist naar contact? Zijn daar patronen in te herkennen, of verschilt het iedere maand? Mijn cyclus werd daarmee geen handleiding waaraan ik mezelf moest aanpassen, maar een extra manier om mijn lichaam beter te leren kennen.
Luisteren naar je lichaam is iets anders dan alles verklaren
In mijn werk als yogadocent en ademcoach houd ik me veel bezig met lichaamsbewustzijn. Daarbij vind ik het belangrijk om het lichaam niet allerlei betekenissen toe te schrijven die we niet kunnen onderbouwen. Een gespannen buik betekent niet automatisch dat je een bepaalde emotie vasthoudt. Vermoeidheid hoeft niet door je cyclus te komen en een dag waarop je minder behoefte hebt aan mensen heeft niet per definitie een hormonale oorzaak.
Voor mij gaat lichaamsbewustzijn daarom niet over het zoeken naar een verklaring achter iedere sensatie. Het begint veel eenvoudiger: iets opmerken voordat ik er een verhaal van maak. Ik kan voelen dat ik moe ben zonder meteen te besluiten waarom. Ik kan merken dat ik onrustig ben zonder onmiddellijk een oplossing te zoeken. Ik kan registreren dat mijn behoefte aan beweging, rust, aanraking of afzondering verandert. Wanneer ik dat vaker doe, worden sommige patronen vanzelf duidelijker.
Mijn menstruatie leerde me ook iets over rust
Vooral mijn menstruatie heeft mijn kijk op rust veranderd. Ik was lang gewend rust te zien als iets wat kwam nadat het werk gedaan was. Eerst alles afronden en daarna mocht ik ontspannen. Alleen is er in een volwassen leven bijna altijd iets wat nog gedaan kan worden. Wie wacht tot alles af is, kan heel lang wachten.
Rond mijn menstruatie merkte ik soms sterker dat mijn lichaam behoefte had aan een ander tempo. Vroeger vond ik dat vooral lastig. Ik wilde dat mijn energie weer terugkwam zodat ik verder kon met wat ik had gepland. Tegenwoordig probeer ik minder snel in discussie te gaan met wat ik ervaar. Als mijn agenda het toelaat, kies ik bijvoorbeeld voor een rustigere yogabeoefening, ga ik eerder naar bed of plan ik minder achter elkaar.
Niet omdat ik vind dat vrouwen tijdens hun menstruatie verplicht moeten vertragen. Sommige vrouwen voelen nauwelijks verschil en anderen hebben juist zin om te sporten of actief te zijn. Het gaat mij om de ruimte om te reageren op mijn eigen ervaring in plaats van mezelf te vertellen hoe ik me zou moeten voelen.
Maar mijn lichaam vertelt me niet alleen wanneer ik rust nodig heb
Lichaamsbewustzijn wordt gemakkelijk gekoppeld aan klachten. We gaan luisteren omdat we moe zijn, pijn hebben, gespannen zijn of tegen onze grenzen aanlopen. Dat was voor mij aanvankelijk ook zo. Ik wilde vooral beter herkennen wanneer iets te veel werd. Gaandeweg ontdekte ik dat er nog een andere kant bestaat. Mijn lichaam laat me niet alleen merken wanneer ik behoefte heb aan rust, maar ook wanneer ik ergens van geniet.
Ik merk wanneer ik behoefte heb aan bewegen. Wanneer aanraking prettig voelt. Wanneer ik me sterk of energiek voel. Wanneer ik zin heb om te dansen, te creëren of mensen op te zoeken. Ook mijn behoefte aan intimiteit en sensualiteit is niet iedere dag hetzelfde. Mijn cyclus heeft me daardoor niet alleen iets geleerd over menstrueren of vertragen. Hij heeft me bewuster gemaakt van het feit dat mijn lichaam voortdurend verandert en dat ik niet iedere dag dezelfde versie van mezelf hoef te zijn.
Van mijn lichaam beheersen naar ermee samenwerken
Misschien zit daar voor mij de grootste verandering. Ik heb mijn lichaam lang vooral benaderd vanuit functionaliteit. Het moest mee kunnen met wat ik bedacht en gepland had. Wanneer het vermoeid was, wilde ik meer energie. Wanneer het gespannen was, wilde ik ontspannen. Wanneer mijn menstruatie onhandig uitkwam, vond ik dat vooral irritant.
Door yoga, ademwerk en bewuster leven ben ik mijn lichaam minder gaan zien als iets wat voortdurend aangepast moet worden aan mijn plannen. Ik probeer vaker eerst te luisteren. Soms verandert er vervolgens niets. Ik kan moe zijn en toch een werkdag hebben. Ik kan menstrueren en afspraken hebben die niet verplaatst kunnen worden. Lichaamsbewustzijn betekent voor mij niet dat ik ieder gevoel onmiddellijk moet volgen. Het betekent wel dat mijn lichaam onderdeel is geworden van het gesprek.
Mijn cyclus herinnert me eraan dat ik niet statisch ben
Mijn hoofd mag bedenken wat verstandig is. Mijn agenda mag laten zien wat praktisch mogelijk is. Mijn verantwoordelijkheden blijven bestaan. Maar daarnaast mag ik ook meenemen wat ik lichamelijk ervaar. Juist mijn cyclus herinnert me eraan dat ik niet statisch ben. Mijn energie, behoefte aan rust, beweging, contact en afzondering kunnen veranderen. In plaats van daar iedere maand opnieuw tegen te vechten, kan ik nieuwsgierig zijn naar wat ik opmerk.
Voor mij is dat misschien wel de essentie van meer in contact komen met mijn lichaam: niet proberen om ieder signaal te verklaren en ook niet mijn hele leven eromheen organiseren, maar mezelf regelmatig genoeg aandacht geven om te merken wat er werkelijk gebeurt.
Over de auteur
Dit artikel is geschreven door Fabienne Hederik, yogadocent en ademcoach. In haar werk staat lichaamsbewustzijn centraal en begeleidt ze vrouwen om meer aandacht te krijgen voor onder andere stress, ademhaling, grenzen, verlangen en de veranderende behoeften van hun lichaam. Dit doet zij via yoga, ademwerk, meditaties en retreats voor vrouwen. Kijk voor meer informatie op mindpiece.nl.
Openingsbeeld: Anastasiya Badun via Unsplash.
Period! is een onafhankelijk, online magazine over menstruatiecultuur. De informatie op Period! vervangt geen medisch consult. Raadpleeg bij medische klachten altijd een arts. In redactionele artikelen kom je soms affiliatielinks tegen. Gesponsorde samenwerkingen vind je in de categorie Spotlight. Heb je vragen? Kijk dan even op onze contactpagina.
