Beeldend kunstenaar Lex Franchi was altijd al gefascineerd door zowel de maan als door de menstruatiecyclus. Pas toen ze merkte dat ze eigenlijk altijd ongesteld werd tijdens volle maan – ze woonde toen in Edinburgh (Schotland) – legde ze voor het eerst een verband tussen deze twee zaken. ‘Ik ontdekte dat mijn cyclus synchroon liep met die van de maan. Mijn lichaam weerspiegelde het universum. Dat was een geweldige ontdekking.’

‘Mijn menstruatie voelde poëtisch aan – alsof mijn persoonlijke kalender aan de hemel stond’

Al snel begon ze de maanfasen te gebruiken om te bepalen wanneer ze ongesteld zou worden. ‘Plotseling voelde mijn menstruatie poëtisch aan, alsof mijn persoonlijke kalender niet langer op een stuk papier of op mijn telefoon stond, maar gewoon aan de hemel.’ In Schotland was de maan gemakkelijk te zien, maar toen Lex terugverhuisde naar Londen, werd dit moeilijker. ‘Soms zwierf ik urenlang door de straten, op zoek naar de zilverachtige gloed, maar moest dan zonder succes terug naar huis.’

Zonder de maan als leidraad verloor Lex al snel de verbinding met haar cyclus. In 2020, tijdens de Covid-lockdown, besloot ze een sculptuur te maken die haar kon vertellen welke maanfase het was en waarmee ze tegelijkertijd haar menstruatiecyclus kon tracken. Eerst op papier, maar dat was te fragiel. Het duurde een jaar tot de eerste keramische Moonclock een feit was, gemaakt in de pottenbakkersoven in het atelier van Lex’ vrouw. Om de klokken betaalbaarder te maken, maakt ze nu ook Moonclocks van hout.

Patronen herkennen 

De kinetische sculptuur helpt je in contact te komen met je lichaam door patronen in je menstruatiecyclus te volgen in overeenstemming met de maanstand. Hoe werkt het precies? De Moonclock moet worden uitgelijnd op de dag van de menstruatie en dan eenmaal per dag handmatig tegen de klok in worden gedraaid. Op deze manier kun je bijhouden wanneer je waarschijnlijk ongesteld gaat worden.

Bij de Moonclock worden verschillende gekleurde houten pinnen geleverd waarmee je momenten in je cyclus kunt aangeven waarop je bepaalde emoties of fysieke sensaties sterker voelt dan normaal. Na een paar maanfasen begin je de patronen in je lichaam te herkennen en kun je voorspellen wanneer je je waarschijnlijk blij, boos, verdrietig et cetera zult voelen.

‘Wil je dít echt aan de muur hangen?’

De eerste maan-menstruatieklokken, eigenlijk bedoeld als kunstwerken, verkochten als een tierelier. ‘Terwijl sommige mensen in de kunstwereld zeiden: maar het laat zien wanneer je ongesteld bent. Wil je dít echt aan de muur hangen?’ Zulke opmerkingen moedigden me alleen maar aan om er meer te maken, zegt ze. Anderen stelden vragen over de Moonclock voor vrouwen in de perimenopauze of voor mannen. ‘Nou, voor hen is deze Moonclock niet bedoeld.’ Hoewel: wat een geweldig cadeau zou dit zijn voor de partner die nooit weet wanneer je ongesteld gaat worden.

Magie van menstruatie

Lex had de Moonclock oorspronkelijk bedoeld als een menarche-cadeau, een geschenk voor de eerste menstruatie. ‘Ik wil dat jonge meiden daar enthousiast over werden. De menstruatie is immers verbonden met zoveel verhalen en mythen.  Bij elke klok zit een boekje met uitleg over de magie en symboliek van menstruatie, bijvoorbeeld de link met Aboriginal-kunst, en met sprookjes als Doornroosje.

Symbool van zusterschap

Elke Moonclock is met de hand beschilderd met een draak: het symbool van zusterschap en de verbinding van alle vrouwen. Een ander project van de kunstenaar is dan ook een geborduurde draak van 29,5 meter: de lengte van een maancyclus. Dit kunstwerk symboliseert de verbondenheid van alle menstruatiecycli en gaat mee naar de maandelijkse Moon Hut-sessies in Londen: bijeenkomsten voor vrouwen van alle leeftijden.

‘Deze Moon Huts worden bij Nieuwe Maan gehouden,’ legt ze uit. ‘Dit is de donkerste tijd van de maand, en daarom van oudsher de tijd waarin vrouwen en kinderen samenkwamen. Sinds het begin van de mensheid hebben vrouwen het ritme van hun menstruatie verbonden met de grote klok aan de hemel: de maan.’

Over de kunstenaar (foto links): Lex Franchi (1994) is geboren in Schotland en woont en werkt nu in Londen. Ze studeerde in 2016 af aan Central Saint Martins met een BA Fine Art en voltooide haar MFA aan de Slade School of Art in 2022.

Wil je je eigen Moonclock? Je kunt er een bestellen door contact op te nemen via lexxfranchi@gmail.com (met twee keer x inderdaad). De prijs van een houten maanklok (bovenste foto) is £ 175 (ongeveer € 205), exclusief verzendkosten (£ 20). Vermeld Period! magazine in je mail en krijg 10% korting op de klok. Deze aanbieding is geldig tot 21 december 2026 (de winterzonnewende). Keramische maanklokken (middelste foto) worden alleen in opdracht gemaakt. 

Let op: je plaatst je bestelling bij de kunstenaar, niet bij Period!

Foto’s: eigendom van Lex Franchi.

Meer menstruatiekunst

Period! is een onafhankelijk, online magazine over menstruatiecultuur. De informatie op Period! vervangt geen medisch consult. Raadpleeg bij medische klachten altijd een arts. In redactionele artikelen kom je soms affiliatielinks tegen. Gesponsorde samenwerkingen vind je in de categorie Spotlight. Heb je vragen? Kijk dan even op onze contactpagina.