.

Stemmingswisselingen, buikpijn, opeens bloed in je onderbroek. Voor het eerst ongesteld worden is soms best even schrikken. Voor meiden met een verstandelijke beperking – bijvoorbeeld door het syndroom van Down – kan dit extra verwarrend zijn. Hoe bereid je hen hier op tijd op voor? We zetten wat belangrijke informatiebronnen op een rij, voor (pre)pubermeiden zelf én voor hun ouders/opvoeders.

1. Blader in een prentenboek

Het kleurrijke prentenboek Ongesteld! – over Iris die voor het eerst ongesteld wordt – geeft in korte zinnen en super makkelijke taal uitleg over menstruatie. Denk: er komt bloed uit je vagina en dan doe je een maandverband in je onderbroek. Geen ingewikkelde verhalen, wel veel illustraties. Perfect als voorlichtingsmateriaal voor individuele meiden of voor klassikaal onderwijs. De tekst is van Anne Nales, consulent seksuele gezondheid NVVS. De aansprekende illustraties zijn van Saskia Pekelharing, kunstdocent op het speciaal onderwijs. Ongesteld! is een uitgave van GGD Noord- en Oost-Gelderland en kan worden besteld via documentatiecentrum@ggdnog.nl. Let op: dat kan voorlopig alleen als je in Noord- en Oost-Gelderland woont. Gratis downloaden kan gelukkig ook, via Stichting Downsyndroom.

2. Leer het online van Steffie

Steffie.nl (onderdeel van Leer Zelf Online) legt dagelijkse onderwerpen op een zo eenvoudig mogelijke manier uit aan kwetsbare groepen. Op Menstruatie Steffie vertelt Steffie bijvoorbeeld uitgebreid over ongesteld zijn. Daarbij komen ook moeilijke termen als hormonen en baarmoederslijmvlies aan bod. Maar dan wel stap-voor-stap, met veel beeld en in makkelijke taal. Doordat het een online module is, kan elke stap eindeloos worden herhaald. Dat maakt deze e-learning geschikt voor kwetsbare groepen. zoals mensen met een taalachterstand of met een licht verstandelijke beperking.

Lees ook: Ook dat nog: ongesteld met een lichamelijke beperking 

3. Maak er een spelletje van 

‘Mag ik van ‘Cyclus’ de kaart ‘Ovulatie’?’ ‘Heb jij van ‘Klachten’ voor mij de ‘Buikkrampen?’ Studenten van Hanze Social Work hebben vanuit WIJS Groningen en in samenwerking met Bloedserieus Midden-Groningen een menstruatievoorlichtingskwartet gemaakt voor mensen met een licht verstandelijke beperking. Het spel geeft concrete, visuele en eenvoudige uitleg over onder meer het omgaan met menstruatieproducten, zelfzorg en het herkennen van de cyclus. Zo wordt kwartetten meer dan een spelletje. Neem voor informatie conatct op met Bloedserieus Midden-Groningen.

4. Lees een voorlichtingsboek

Speciaal voor vrouwen met een verstandelijke beperking heeft Anja van Woerdekom (Care for Women-Doorn) samen met GZ psycholoog Anja Pouwels en Christel van der Horst van Fabriek69 Informatie over ongesteld zijn geschreven. Dit boekje is ook geschikt voor laaggeletterden, want legt in Jip en Janneke-taal uit wat menstruatie is, waarvan je zoal last kunt hebben, hoe je menstruatieproducten gebruikt en wanneer je naar de dokter moet. Door de heldere opzet kan Informatie over ongesteld zijn ook gebruikt worden als handleiding om het gesprek over menstruatie aan te gaan. In dezelfde lijn heeft Van Woerdekom, die jarenlang werkzaam was in de verstandelijk gehandicaptenzorg, overigens ook een boek over de overgang geschreven.

Lees ook: Ongesteld worden als je autisme hebt 

5. Informatie voor ouders/verzorgers/opvoeders

Bij menstruatievoorlichting aan mensen met een ontwikkelingsstoornis is het natuurlijk essentieel om de informatie af te stemmen op het begripsniveau. Door gebruik te maken van makkelijke taal en visuele ondersteuning en door super concrete informatie te geven. De zelfredzaamheid bevorderen en angst verminderen zijn alvast twee belangrijke goals.

Even gedegen uitleggen hoe het werkt is helaas niet altijd mogelijk. Daarbij komen cyclusstoornissen – waaronder pijnlijke menstruaties –  bij meiden/vrouwen met een verstandelijke beperking vaker voor. Ook kunnen er stemmingsproblemen/gedragsveranderingen optreden en meer epileptische aanvallen (catameniale epileptie) voorkomen. Last, but not least kan zelfstandig menstruatiemanagement een brug te ver zijn, waardoor bijvoorbeeld luiers nodig zijn. In overleg met de arts wordt er dan soms voor gekozen om de menstruatie te stoppen met behulp van hormonale anticonceptie.

Cyclusregulatie bij vrouwen met een verstandelijke beperking van de Nederlandse Vereniging van Artsen voor Verstandelijke Gehandicapten (NVAG) is misschien niet bedoeld als informatiebron voor leken, maar zoomt wel goed in op de extra uitdagingen en behandelopties die er zijn. Ook De Gynaecoloog – Zorgen dat je niet ongesteld wordt geeft uitleg. Simon’s Searchlight is een uitgebreide (voornamelijk) Engelstalige informatiebron voor ouders/verzorgers/opvoeders van kinderen met neurologische ontwikkelingsstoornissen. Dit kan een verstandelijke beperking, maar bijvoorbeeld ook autisme of epilepsie zijn. Uitleg over menstruatie en puberteit, praktische tips en communicatieadviezen: het komt allemaal aan bod.

Bronnen:
De Gynaecoloog – Zorgen dat je niet ongesteld wordt
NVAVG Standaard – Cyclusregulatie bij vrouwen met een verstandelijke beperking
Simon’s Searchlight

Foto: Shutterstock

Lees ook:
Out-of-the-box menstruatieles 
Menstruatievoorlichting voor peuters? Gewoon doen! 

Period! is een onafhankelijk, online magazine over de menstruatiecyclus. De informatie op Period! vervangt geen medisch consult. Raadpleeg bij medische klachten altijd een arts. In redactionele artikelen kom je soms affiliatielinks tegen. Gesponsorde samenwerkingen vind je in de categorie Spotlight. Heb je vragen? Kijk dan even op onze contactpagina.