Met de menstruatiepijn kon ze nog enigszins leven. Maar een tampon inbrengen of onderzoek bij de gynaecoloog waren een crime. Zelfs een wattenstaafje inbrengen ging niet. Vaginisme bleek de oorzaak. Dat leidde uiteindelijk tot de mooie campagne Gesprek #ZonderPoespas. Een gastblog van Nynke Stam.
– DOOR NYNKE STAM –
Het gebeurde exact op mijn zestiende verjaardag: ik ging naar de wc en trof een rode, door bloed doordrenkte onderbroek aan. Daar was het dan. Vanaf nu zou ik elke maand ongesteld worden. Ik had er al wel wat over gehoord van vriendinnen, zij spraken vooral over buik- en rugpijn, soms licht irritant, soms zo heftig dat ze verkrampt op bed lagen.
Maar waar het nooit over ging, was het ongemak. De onzekerheid. Het onverwachte bloedverlies. Het niet durven dragen van bepaalde kleding of douchen in de kleedkamer. Het doorlekken en hopen dat niemand het ziet. Het walgen van je eigen lichaam. Met de pijn kon ik nog enigszins leven, maar mijn struggles draaiden vooral om het vele bloedverlies en de onregelmatigheid ervan. Ik zat absoluut niet lekker in mijn lichaam.
‘Je moet gewoon de pil slikken!’ zei een vriendin enthousiast. Wat zij niet wist, was dat ik die al slikte vanwege mijn klachten. Maar het hielp niet. Ik bloedde nog steeds extreem veel en vanaf anderhalve week na mijn vorige menstruatie moest ik elk moment rekening houden met een nieuwe.
‘Ik stop er gewoon een tampon in, nergens meer last van,’ zei een andere vriendin eens. De rest knikte instemmend. Gebruikt iedereen nou tampons? Ontelbare keren had ik mezelf opgesloten in de badkamer met een pakje mini-tampons en een spiegeltje. Met trillende handen probeerde ik er één in te brengen. Het lukte nooit, zelfs niet met tips en bemoedigende woorden van mijn moeder.
Zelfs met een wattenstaafje lukte het niet
Toen ik probeerde de drempel te verlagen met een wattenstaafje, en zelfs dat niet lukte, werd ik overspoeld door schaamte. Ik wist: dit is groter dan het niet kunnen inbrengen van een tampon. Wat als ik nooit penetratieseks zou kunnen hebben? Wat is een vrouw waard die dat niet kan? Er is iets heel erg mis met mij, en ik ben de enige die hier last van heeft.
De mentale impact begon steeds groter te worden en ik wist niet zo goed hoe ik de rest van mijn leven vorm kon geven zolang ik hier last van had. Maar ik kon het er ook met niemand over hebben, ik schaamde me gewoonweg té erg. Zo erg, dat ik hier niet eens mee naar de huisarts durfde te stappen. Maar ik durfde wel naar de huisarts te gaan met de vraag om andere anticonceptie te krijgen, bijvoorbeeld een zwaardere pil, waardoor ik daadwerkelijk minder heftig bloedverlies zou hebben en hopelijk wél mijn menstruatie kon plannen. Dit leek me een goede korte termijn oplossing.
‘Ja, zo gaat het niet werken,’ zei de gynaecoloog
Maar helaas, de huisarts verwees me door naar de gynaecoloog voor extra onderzoek. Dit maakte me zenuwachtig. Ik ga gewoon vragen om een zwaardere pil, hij hoeft verder geen onderzoek te doen, dacht ik. Maar de mannelijke gynaecoloog leek niet voldoende te hebben aan mijn woorden. ‘Kleed je maar uit achter het gordijntje, daarna mag je gaan liggen,’ zei hij.
Vol spanning en buikpijn deed ik wat hij vroeg. Uiteraard lukten zijn pogingen om een eendenbek in te brengen niet. ‘Ja, zo gaat het niet werken, je bent veel te gespannen,’ zei hij zwaar geïrriteerd. Na vijf minuten gaf hij het op. ‘Tja, zo kan ik natuurlijk niks voor je betekenen. De volgende keer heeft het geen zin om te komen als we geen onderzoek kunnen doen. Je kunt gaan.’ Ik probeerde mijn tranen binnen te houden, verliet vol schaamte de kamer en rende naar de wc, waar ik een half uur heb zitten huilen.
Een term waarin ik iets herkende: vaginisme
Tijdens een voorzichtige Google-zoektocht over mijn klachten, kwam ik een term tegen: vaginisme. Voor het eerst las ik iets waarin ik mezelf herkende. Ik dook in een online rabbit hole en vond informatie, behandelingen en ervaringsverhalen. Opluchting overviel me: ik was niet de enige!
Met deze informatie in handen en de steun van mijn moeder, stapte ik alsnog naar de huisarts. Op mijn verzoek werd ik doorverwezen naar een vrouwelijke gynaecoloog met kennis van vaginisme. Het verschil was enorm. Na een fijn gesprek en enkel een uitwendig onderzoek kreeg ik een doorverwijzing naar een bekkenbodemfysiotherapeut. Wekenlang werkte ik aan het leren ontspannen van mijn bekkenbodemspieren.
Lees ook: Bang voor de gynaecoloog
En het werkte grotendeels! Opeens lukte het meestal om tampons in te brengen en kon ik pijnvrije penetratieseks hebben. Uiteindelijk durfde ik zelfs een spiraaltje te laten plaatsen om mijn bloedverlies te verminderen. Omdat ik een verleden had met vaginisme, stond ik erop dit onder een roesje te laten doen. Ik wilde niet terugvallen in mijn vaginistische klachten.
Ik voelde een vrijheid die ik niet eerder kende. Langzaamaan besefte ik dat die vrijheid niet alleen kwam door bezoekjes aan de bekkenbodemfysiotherapeut, maar vooral door een mindset shift. Tijdens mijn behandeling leerde ik met meer liefde en compassie naar mijn lichaam kijken. Ik walgde niet langer van mijn menstruatie. Ik durfde mijn lichaam aan te raken. En ik realiseerde me dat mijn waardigheid als vrouw niets te maken heeft met het wel of niet kunnen inbrengen van een tampon of het hebben van penetratieseks.
Gesprek #ZonderPoespas
Vaak heb ik terug gedacht aan hoe ellendig ik me voelde tijdens de eerste jaren van mijn ongesteldheid, en in de periode dat ik niet wist dat ik vaginisme had. Het idee dat er zoveel meiden, vrouwen en mensen met een vagina zijn die hier ook in stilte last van hebben, raakt me. Ik voelde dat ik hier graag iets mee wilde doen, mijn stem wilde laten horen, maar ik wist niet zo goed hoe. Moest ik er een boek over schrijven? Of een documentaire over maken?
In het najaar van 2025 deed ik mee aan Issue Killers, een parttime twaalf weken durend traineeship waarbij je met een groepje jongvolwassenen een sociaal-maatschappelijke campagne opzet. Ik kwam terecht in een groep met vier fantastische mensen – Lotte, Marijne, Nienke en Yoe Be – die ook een vuurtje voelden voor de vrouwenzaak. Uit een berg met mogelijke onderwerpen, kozen we ervoor om een campagne op te zetten waarmee we het taboe wilden doorbreken rondom pijn bij en onmogelijkheid van penetratie. Deze campagne heet Gesprek #ZonderPoespas.
Lees ook: Vaker praten over je menstruatie
Alle losse flodders informatie die we over dit thema konden vinden, en de kennis uit gesprekken met (medische) experts, hebben we verzameld op een website. Hier kun je lezen over mogelijke oorzaken van pijn bij of onmogelijkheid van penetratie, maar ook eventuele behandelingen die je zou kunnen volgen. Daarnaast hebben we een uitgebreide pagina met gespreksstarters om handvatten te geven waarmee je het gesprek aan kunt gaan met vrienden, een (bed)partner of de huisarts. Bovendien bieden we ruimte voor ervaringsverhalen van mensen zelf.
Via Instagram proberen we het bewustzijn van dit thema te vergroten en in Utrecht zijn we zelfs de straat op gegaan om het gesprek te starten, wellicht heb je één van onze posters al zien hangen. Momenteel zijn we bezig om onze campagne verder uit te breiden. Ben je nieuwsgierig of wil je meedenken, weet ons te vinden! Start jij ook het open gesprek?
Over de auteur
Deze gastblog is geschreven door Nynke Stam (26 jaar). Ze woont in Rotterdam en is onder de naam Studio nyst freelancer in de creatieve sector, op het raakvlak van ontwerp, onderzoek en narratief. Samen met Lotte, Marijne, Nienke en Yoe Be heeft ze een informatieve campagne opgericht: Gesprek #ZonderPoespas. Kijk voor meer informatie, handige gespreksstarters en ervaringsverhalen op gesprekzonderpoespas.nl. Je kunt dit initiatief ook volgen via @gesprekzonderpoespas op Instagram.
Ook bloggen voor Period! Magazine? Kijk op gastblog schrijven voor de spelregels.
Period! is een onafhankelijk, online magazine over de menstruatiecyclus. De informatie op Period! vervangt geen medisch consult. Raadpleeg bij medische klachten altijd een arts. In redactionele artikelen kom je soms affiliatielinks tegen. Gesponsorde samenwerkingen vind je in de categorie Spotlight. Heb je vragen? Kijk dan even op onze contactpagina.
