Vandaag wordt de nieuwe Standaard Dysmenorroe van het Nederlands Huisartsen Genootschap (NHG) gepubliceerd. Ofwel: het stappenplan dat huisartsen volgen bij menstruatiepijn. We zijn benieuwd. Wat zijn de verschillen met de vorige richtlijn, uit 2004?
Menstruatiepijn (dysmenorroe) is één van de meest voorkomende gynaecologische klachten in de huisartsenpraktijk. Het achterhalen van de oorzaak is lastig. Daarbij speelt helaas nog iets anders: menstruatiepijn is genormaliseerd. Dat je daar dus niet over zeurt, was lang de algemene opinie. Dat leerde je van je moeder/tante/zus/opvoeder. Je hoorde het soms ook van de arts als je medische hulp zocht.
Lees ook: Historische middeltjes tegen menstruatiepijn
Als de arts ook vond dat meerdere dagen per maand dubbelgevouwen van de kramp op de bank liggen misschien niet zo normaal is: de behandelopties zijn beperkt. Die komen kort door de bocht neer op het verminderen van de pijn. Met A. pijnstilling. Of B. hormonale anticonceptie. Ook als je geen anticonceptie nodig hebt.
Niet-medicamenteuze adviezen waren volgens de oude standaard: uitleg (begrijpen wat er gebeurt zou een gunstig effect hebben op de pijnklachten) en bijvoorbeeld het advies om een kruik op de buik te leggen. Het effect van overige middelen, zoals vitamine E, thiamine, magnesium, visolie, acupunctuur, spinale manipulatie (’kraken’) en transcutane elektrische zenuwstimulatie (TENS-apparaatje) was volgens de standaard onvoldoende bewezen.
Lees ook: Midddeltjes tegen menstruatiepijn
Het idee dat pijn – tijdens gynaecologisch onderzoek, bevolkingsonderzoek, het plaatsen van een spiraaltje, een gemiddelde bevalling én tijdens je menstruatie – niet per se normaal is, wint langzaam terrein. Begrijpelijk. Want zou het aloude adagium ‘pijn hoort erbij’ ook zo hardnekkig stand hebben gehouden als het om mensen zonder baarmoeder en eierstokken ging? Stel je de volgende scène voor. Man komt voor peniskankeronderzoek bij de arts en hoort: legt u ‘m maar even tussen twee ijskoude persplaten in meneer. Het kan even pijnlijk zijn.
Er zijn de afgelopen jaren stappen gezet. Met dank aan onder meer de wereldwijde endometriosebeweging. En aan allerhande onderzoek dat laat zien dat menstruatiepijn niet alleen vervelend is voor de persoon in kwestie, maar dat dit ook maatschappelijk gevolgen heeft. En menstruatiepijn komt zoals gezegd vaak voor. Vooral bij jonge vrouwen.
Meer aandacht voor onderliggende oorzaken
Wat zien we van dit voortschrijdend inzicht terug in de nieuwe standaard? Het antwoord is allereerst: erkenning. Er is meer aandacht voor de impact van secundaire dysmenorroe: menstruatiepijn waarbij sprake is van een aantoonbare onderliggende oorzaak, zoals endometriose.
In 2022 bezochten in Nederland ongeveer 10.000 vrouwen de huisarts met klachten die passen bij endometriose, waarbij wordt aangenomen dat dit een onderschatting is. Momenteel duurt het gemiddeld zeven jaar tussen het ontstaan van klachten en het stellen van de diagnose. Die lange onzekerheid heeft grote gevolgen voor het dagelijks leven. Met de nieuwe standaard wil het NHG deze periode verkorten, zodat een diagnose waar mogelijk al binnen één jaar wordt gesteld en vrouwen eerder passende zorg en perspectief krijgen.
Sneller doorverwijzing naar gynaecoloog
De huisarts start ook volgens de nieuwe standaard met een eerste behandeling. Deze bestaat nog altijd uit pijnmedicatie en hormonale anticonceptie, ook als endometriose wordt vermoed. Na drie tot zes maanden wordt het effect gemeten. Is er geen duidelijke verbetering, dan volgt bijna automatisch verwijzing naar de gynaecoloog voor verdere diagnostiek en behandeling. Je hoeft dus niet meer in discussie over de vraag of doorverwijzen wel of niet zinvol is. De impact van iets dat lang als normaal werd beschouwd, wordt daarmee eindelijk een stukje serieuzer genomen.
Onderdeel van de nieuwe behandelrichtlijn was een (deel)onderzoek van het Nederlands Huisartsen Genootschap (NHG) in samenwerking met de Patiëntenfederatie Nederland naar de keuzes van behandelopties en risicomanagement. Met als resultaat een eenvoudige keuzekaart. We keep you posted! En zijn benieuwd naar jullie mening.
Foto: Clay Banks via Unsplash
Period! is een onafhankelijk, online magazine over menstruatiecultuur. De informatie op Period! vervangt geen medisch consult. Raadpleeg bij medische klachten altijd een arts. In redactionele artikelen kom je soms affiliatielinks tegen. Gesponsorde samenwerkingen vind je in de categorie Spotlight. Heb je vragen? Kijk dan even op onze contactpagina.
