Je hebt er vast wel eens van gehoord. HPV. Misschien omdat je een uitnodiging voor vaccinatie kreeg of vanwege een publiciteitscampagne. Bijvoorbeeld rond 4 maart in het kader van de jaarlijkse HPV Awareness Day ofwel HPV bewustwordingsdag. Of in de maand september, de bewustwordingsmaand voor gynaecologische kanker. Tijd voor het antwoord op een paar belangrijke vragen. Wat is HPV eigenlijk, wat is eigenlijk de link met kanker en met de menstruatiecyclus en waarom gaat dit hele gezondheidsverhaal ook jou aan?

HPV: Humaan Papillomavirus

HPV staat voor Humaan Papillomavirus. Dit is een zeer besmettelijk virus dat overgedragen wordt via seksueel contact. Bijna iedereen krijgt ooit een HPV-infectie. Meestal merk je daar niets van en draag je het virus dus ongemerkt bij je. Dit is in veel gevallen niet zo erg: de meeste HPV-infecties zijn namelijk onschuldig en worden door het lichaam zelf opgeruimd.

Toch is het handig om waakzaam te zijn. Daarom is dit verhaal dus ook belangrijk voor jou. Bij langdurige besmetting kunnen sommige typen namelijk tot kanker leiden, bijvoorbeeld tot mond/keel-, anus-, vagina- of baarmoederhalskanker. Baarmoederhalskanker treft jaarlijks zo’n 900 vrouwen in Nederland. Hierbij gaat het vooral om vrouwen tussen de 30 en 45 jaar. Het begint meestal met veranderende cellen die zich over langere tijd (lees: 10 tot 15 jaar) ontwikkelen in kanker. In het beginstadium ervaar je niet of nauwelijks klachten.

Vaccinaties & uitstrijkjes

Omdat het zo besmettelijk is en de meeste mensen niet weten dat ze het hebben, is een HPV-infectie moeilijk te voorkomen. Al zijn er meerdere manieren om jezelf tegen de gevolgen van een besmetting te beschermen. Een condoom gebruiken tijdens de seks is alvast een.  Daarmee wordt het risico op besmetting zo’n 70% kleiner. Wat je ook kunt doen, is je laten vaccineren. Een HPV-vaccinatie is onderdeel van het vaccinatieprogramma van het RIVM. Kinderen ontvangen een uitnodiging in het jaar dat ze 10 worden. Op latere leeftijd kun je je nog steeds laten vaccineren.

Lees ook: 10 Gekke feiten over de baarmoeder

Deze vaccinatie beschermt goed tegen de HPV-typen die het vaakst baarmoederhalskanker veroorzaken. Het beschermt echter niet voor 100% tegen alle typen. Daarom blijft het belangrijk om mee te doen aan het bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker zodat het virus opgespoord kan worden. Oók als je gevaccineerd bent. Er is geen medicijn tegen het HPV, maar er zijn wel behandelingen voor de mogelijke gevolgen ervan, zoals baarmoederhalskanker. Hoe vroeger dit ontdekt wordt, des te beter is de prognose.

Menstruatieklachten of HPV-symptomen?

Is er een link met de menstruatiecyclus? Eigenlijk niet. Het humaan papillomavirus en de menstruatiecyclus staan los van elkaar. Menstruatie heeft geen invloed op HPV-infecties en je kunt op ieder moment van je cyclus besmet worden. Wel is het zo dat enkele klachten die meestal met de menstruatiecyclus in verband gebracht worden, ook symptomen kunnen zijn van het HPV.

Hierbij gaat het bijvoorbeeld om tussentijds bloedverlies (spotting), pijn in je onderbuik, bloedverlies na de seks en bloedige of bruinige afscheiding. Ook bloedingen na de menopauze, waardoor vrouwen soms denken dat ze nog in de overgang zijn, kunnen wijzen op een besmetting. Wanneer een langdurige infectie zich ontwikkelt tot (een voorstadium van) baarmoederhalskanker, kunnen menstruaties heviger worden en/of langer duren dan normaal.

Let wel: alle hierboven beschreven klachten kúnnen op HPV duiden, maar dat hoeft niet per se het geval te zijn. Veel vrouwen krijgen in de premenopauze namelijk last van hevig menstrueel bloedverlies zonder dat zij met het HPV besmet zijn. Maar de moraal van dit gezondheidsverhaal: ga bij klachten zoals tussentijds bloedverlies, bloedverlies na de seks of afwijkingen in je afscheiding naar de huisarts om te onderzoeken wat er aan de hand is. En plan ook een afspraak in als je andere onverklaarbare veranderingen in je menstruatiecyclus ontdekt. Ook als je opziet tegen een uitstrijkje/inwendig onderzoek.

Meer weten? Check bmhk.nl. Dit platform is een initiatief van Bevolkingsonderzoek Nederland en het RIVM.

PS Er wordt momenteel onderzoek gedaan naar andere manieren van screening. Uit China komt bijvoorbeeld veelbelovend onderzoek naar de mogelijkheid om HPV en gynaecologische kanker via menstruatiebloed op te sporen, dat recent werd gepubliceerd in British Medical Journal (BMJ). De resultaten zijn veelbelovend en zouden op termijn in sommige gevallen een alternatief voor het niet altijd pijnvrije uitstrijkje kunnen zijn. Zo ver is het nog niet. Maar we keep you posted!

Bronnen:
RIVM – vaccineren tegen HPV
Bevolkingsonderzoek Baarmoederhalskanker
HPV Awareness Day

Foto: Shutterstock

Lees ook:
Tijd voor (pijnvrij) inwendig onderzoek?
Bang voor de gynaecoloog?

Period! is een onafhankelijk, online magazine over menstruatiecultuur. De informatie op Period! vervangt geen medisch consult. Raadpleeg bij medische klachten altijd een arts. In redactionele artikelen kom je soms affiliatielinks tegen. Gesponsorde samenwerkingen vind je in de categorie Spotlight. Heb je vragen? Kijk dan even op onze contactpagina.