(ENGLISH BELOW)

Op je achtste of negende al een pak maandverband mee in je schooltas? Hartstikke normaal. Althans, als de trend dat meiden steeds jonger ongesteld worden zich doorzet. Wat zegt de wetenschap hierover?

Steeds eerder menstrueren

Lag in 1900 de gemiddelde menarcheleeftijd – de leeftijd waarop meiden voor het eerst menstrueren – in West-Europa nog tussen de 14 en 15 jaar, in 2000 was dat gemiddeld al 12,4 jaar. Deze daling speelt overal ter wereld: een Koreaanse studie laat zien dat de gemiddelde menarcheleeftijd daar gezakt is van 16,9 jaar (bij vrouwen geboren tussen 1920 en 1925) naar 13,8 jaar (bij vrouwen geboren tussen 1980 en 1985).

Amerikaans onderzoek uit 2024 meldt eenzelfde daling. In de Apple Women’s Health Study  rapporteerden 71.341 vrouwen van verschillende leeftijden wanneer ze voor het eerst ongesteld werden. Daarnaast gaven ze informatie over hun afkomst, inkomen, BMI en hoelang het duurde voordat ze een regelmatige cyclus hadden.

In deze studie werd de menarcheleeftijd in categorieën verdeeld: voor je negende is ‘erg vroeg’, voor je elfde is ‘vroeg’ en na je zestiende is ‘laat’. Wat bleek? Hoe jonger de vrouwen waren, hoe eerder zij hun menarche hadden. Deelnemers geboren tussen 1950-1969 waren gemiddeld 12,5 jaar, met 8,6% van hen in de categorie ‘vroeg’ en 0,6% in de categorie ‘zeer vroeg’. De jongere vrouwen, geboren tussen 2000-2005, kregen hun menarche met gemiddeld 11,9 jaar. Van hen werd 15,5% vroeg (dus voor hun elfde) en 1,4% zeer vroeg (voor hun negende verjaardag) ongesteld.

3 Redenen: genen, overgewicht en slaapgebrek

Er zijn verschillende redenen waarom meisjes steeds jonger ongesteld worden. Zo is bekend dat je genen, maar ook je levensomstandigheden, zoals bijvoorbeeld je eetpatroon, een grote rol spelen. Onderzoek uit het Verenigd Koninkrijk uit 2024 identificeerde maar liefst 1.080 variaties in DNA die invloed hebben op de menarcheleeftijd. Iets minder dan de helft van die genetische variaties zorgt al voor gewichtstoename in de kindertijd en leidt zo tot een vroegere menarche. Een studie onder Chinese kinderen uit 2023 liet zien dat laat naar bed gaan en weinig slapen tot een eerdere puberteit leidt.

Lees ook: Steeds jonger ongesteld 

Vaak is het een combinatie van factoren die voor een vroege menarche zorgt: bijvoorbeeld slaapgebrek, stress, overgewicht en een slecht eetpatroon. Tegenwoordig worden ook milieu-invloeden, zoals bijvoorbeeld luchtvervuiling (zowel een Poolse studie als een Amerikaanse studie – beiden uit 2023 – tonen een link aan tussen luchtverontreiniging en een vroege menarche) en hormoonontregelende chemicaliën meegenomen als eventuele redenen. Andere mogelijke oorzaken zijn jeugdtrauma’s en familieproblemen (die voor stress zorgen). Zelfs de lockdown tijdens Covid-19, en de stress die dit met zich meebracht, houdt volgens een Italiaanse studie mogelijk verband met een eerdere puberteit. De eerder genoemde Apple Women’s Health Study laat zien dat vooral meiden uit huishoudens met lage inkomens en etnische-culturele minderheden eerder beginnen te menstrueren.

Zet deze trend zich door? Daarover is de wetenschap het nog niet eens. Het zal grotendeels aan de maatschappij liggen. Groeit het aantal meiden met overgewicht, stress en slaapgebrek en zien we daarnaast een toename van hormoonontregelende chemicaliën in onze verzorgingsproducten en luchtvervuiling in onze steden? Dan zal over een paar decennia het wellicht niet abnormaal zijn om in groep 5 al voor het eerst te menstrueren. Gaan we als wereldbevolking allemaal gezonder eten, meer bewegen, meer slapen en beter voor het milieu zorgen, dan is het best mogelijk dat de gemiddelde menarcheleeftijd juist langzaam weer omhoog gaat.

Wat zijn de risico’s van jong menstrueren? 

Meiden worden niet alleen steeds jonger ongesteld, het duurt ook langer voordat hun menstruatiecyclus een beetje lekker loopt. De Apple Women’s Health Study meldde dat het percentage vrouwen dat binnen twee jaar na de menarche een regelmatige cyclus had was gedaald van 76% (bij de vrouwen geboren tussen 1950-1969) naar 56% (bij de vrouwen geboren tussen 2000-2005).

Vervelend, om op je tiende al ongesteld te worden. Maar is het erg? Nou, best wel. Aan een vroege menarche kleven namelijk gezondheidsrisico’s. Zo is er een hogere kans op borstkanker, diabetes type 2 en hartziekten op latere leeftijd. Meisjes die voor hun twaalfde ongesteld worden hebben 23% meer kans om later borstkanker te krijgen dan meisjes die dat pas na hun vijftiende worden. Ook blijven zij kleiner (na de menarche groei je nog maximaal tien centimeter) en hebben ze later meer kans op obesitas.

Lees ook: Jong ongesteld. Waarom?

Naast de lichamelijke, zijn er ook psychologische gevolgen. Voor erg jonge meiden kan het verwarrend zijn al met maandverband in de weer te moeten. Daarom is meer voorlichting nodig. Op de middelbare school pas over menstruatie leren terwijl je op de basisschool al ongesteld bent geworden, is mosterd na de maaltijd. Snel aan de menstruatieles dus, bij voorkeur al op de lagere school. De verantwoording voor menstruatie-educatie begint natuurlijk thuis. Ingewikkeld hoeft het niet te zijn. Zet een boek in de kast. Kijk een menstruatieanimatie. Bezoek een menstruatiemuseum. Of speel een educatief spelletje. Zet menstruatie op de agenda voordat je maandverband in de schooltas moet stoppen.

Period! is een onafhankelijk, online magazine over menstruatiecultuur. De informatie op Period! vervangt geen medisch consult. Raadpleeg bij medische klachten altijd een arts. In redactionele artikelen kom je soms affiliatielinks tegen. Gesponsorde samenwerkingen vind je in de categorie Spotlight. Heb je vragen? Kijk dan even op onze contactpagina.

Lees ook:
Heb ik soms myomen?
Te weinig: kan dat ook?
En toen ging het mis
Niet meer ongesteld
Wanneer is veel teveel?

Carrying a pack of menstrual pads in your school bag when you’re only eight years old? Perfectly normal. At least, if the trend of girls getting their period at an increasingly younger age continues. What does science says about this?

Menstruating earlier and earlier

While in 1900, the average age of menarche – the age at which girls first menstruate – in Western Europe was still between 14 and 15 years, in 2000 it had already dropped to 12.4 years. This decline is happening all over the world: a Korean study shows that the average age of menarche there has dropped from 16.9 years (for women born between 1920 and 1925) to 13.8 years (for women born between 1980 and 1985).

American research from 2024 shows a similar decrease. In the Apple Women’s Health Study, 71,341 women of different ages reported when they first got their period. They also gave information about their origin, socio-economic status, BMI and the time it took for their menstrual cycle to become regular.

In this study, menarche age was divided into categories: before age 9 is defined as ‘very early’, before age 11 ‘early’ and after age 16 is considered ‘late’. What did they find? The younger the women, the earlier they had their menarche. Participants born between 1950-1969 were on average 12.5 years old, with 8.6% of them in the ‘early’ category and 0.6% in the ‘very early’ category. The younger women, born between 2000-2005, had their menarche at an average age of 11.9 years. Of these, 15.5% had their period early (before age 11) and 1.4% very early (before their ninth birthday).

Main cause: obesity 

There are several reasons why girls are getting their period at an increasingly younger age. It’s known that your genes, but also your living conditions, such as your diet, play a major role. Research from the United Kingdom from 2024 identified no fewer than 1,080 signals in DNA that influence the age of menarche. Just under half of these genetic variations already cause weight gain in childhood and thus lead to an earlier menarche. A study among Chinese children from 2023 showed that a late bedtime and short sleep duration leads to an earlier puberty.

Often, it’s a combination of factors that causes early menarche: for example a lack of sleep, stress, obesity and a poor diet. Nowadays, environmental influences such as air pollution (a Polish study and an American study – both from 2023 – show a link between air pollution and early menarche) and hormone-disrupting chemicals are also included as possible causes. Other possible causes are childhood trauma and family problems (which cause stress). Even the lockdown during Covid-19, and the stress that came with it, may be linked to earlier puberty, according to an Italian study. The aforementioned Apple Women’s Health Study shows that especially girls from low-income households and racial minorities start menstruating earlier.

Will this trend continue? Scientists aren’t sure yet. It’ll largely be up to society. Will the number of girls with obesity, stress and lack of sleep continue to grow and will there also be an increase in hormone-disrupting chemicals in our care products and air pollution in our cities? Then a few decades from now it might be totally normal to get your period in primary school. However, if we as a world population all start eating healthier, exercising and sleeping more, and taking better care of the environment, it’s quite possible that the average menarche age will slowly increase again.

What are the risks of an early menarche?

Girls aren’t only getting their periods younger, it’s also taking longer for their menstrual cycles to become regular. The Apple Women’s Health Study reported that the percentage of women who had regular cycles within two years of menarche had dropped from 76% (among women born between 1950-1969) to 56% (among women born between 2000-2005).

It’s of course annoying to already get your period when you’re only ten years old. But is it a bad thing? Well, yes. Because early menarche comes with significant health risks. There’s for example a higher chance of breast cancer, type 2 diabetes and heart disease later in life. Girls who get their period before the age of twelve are 23% more likely to develop breast cancer than girls who get their period after the age of fifteen. They also stay smaller (after menarche you grow a maximum of four inches) and are more likely to become obese later in life.

Apart from the physical, there are also psychological consequences. For very young girls it can be confusing to already have to deal with menstrual pads – your body is becoming an adult when your mind is still a child. That’s why we need more education. There’s no point in learning about menstruation in high school when you’ve already started your periods in primary school. Now is the time to learn about periods. The responsibility for menstrual education starts of course at home. It doesn’t have to be complicated. Read a book. Watch a menstrual animation. Visit a menstruation museum. Or play an educational game. Put menstruation on the agenda before you have to put menstrual pads into the school bag.